Potensar
Innleiðing
Í støddfrøði eru nógvir snildir mátar vit brúka fyri at sleppa undan at skriva ov nógv upp. Til dømis skriva vit
\[5 \cdot 4\]
ístaðin fyri
\[5 + 5 + 5 + 5\]
Her síggja vit at falda er ein stuttur máti at skriva pluss stykki upp. Á sama hátt eru potensar, ein máti har man kann skriva faldi stykkir stutt upp:
\[5 \cdot 5 \cdot 5 \cdot 5 = 5^4\]
Hvat eru potensar?
Potensar nevna vit tað tá vit lyfta eitt tal upp í einum øðrum talið. Um vit taka dømi við \(5^4\) so siga vit “fimm í fjórða”, og hetta brúka vit bara tá tað sama talið verður falda við sær sjálvum fleiri ferðir.
Eitt tal ið er skriva upp sum \(5^4\) kallast ein potensur, har 5 er grundtalið og 4 er eksponenturin, tvs.:
\[\text{grundtal}^{\text{eksponent}} = \text{potensur}\]
Potensroknireglur
Tað eru nógvar potensroknireglur, sum gera tað lættari at rokna við potensum. Vit fara at gjøgnumganga allar og koma við dømum.