Frágreiðandi hagtøl
Innleiðing
Frágreiðandi hagtøl lýsa og taka samanum á ein einfaldan hátt. Hendan síðan fevnir um tey grundleggjandi máttini fyri óbólkaðar dátur - hvussu stórar dáturnar eru, og hvat kemur oftast fyri. Fyri miðalvirði og spjaðing, sí Miðalvirði; fyri median og fjórðingsmørk, sí Fjórðingsmørk og typutalið.
Størsta og minsta virði
Tey lættastu máttini eru størsta virðið og minsta virðið.
Breidd (Range)
Breiddin vísir, hvussu stórt spenn observatiónirnar fevna um:
\[ \text{Breidd} = \text{Størsta} - \text{Minsta} \]
Tal av observatiónum
\(n\) er einfalt, hvussu nógvar observatiónir dátusettið hevur í alt.
Typutal (Modus)
Typutalið er tað virðið, sum kemur oftast fyri í dátunum. Eitt dátusett kann hava eitt typutal, fleiri typutøl (um fleiri virði koma oftast fyri), ella einki typutal (kemur einki virði fyri meira enn eitt annað).
Dømi
Dáta: 3, 5, 7, 7, 8, 9, 11
- Tal av observatiónum: \(n = 7\)
- Størsta: \(11\)
- Minsta: \(3\)
- Breidd: \(11 - 3 = 8\)
- Typutal: \(7\) (kemur tvær ferðir fyri, øll onnur virði bert eina ferð)
Tá vit brúka hesi mát
Hesi mát brúka vit, tá vit rokna við óbólkaðum observatiónum, og tískil hyggja at einstøkum dátapunktum, og ikki bólkar av dátum. Fyri bólkaðar observatiónir, sí Frágreiðandi hagtøl bólkað.